«مخاطب محترم گاهی اوقات سایت حاضر به دلایل مشکلات فنی از دسترس خارج می شود که بدین وسیله از شما پوزش می طلبیم»

 

 

 

نقاشی های بی پیرایه

«نقاش، زمان را به شکل تکاملی بر بوم می‌کشد؛

عکاس، ناگهان لحظه را با عکس در دوربین می‌چشد»(استاد مونس)

 

نقاشی های بی پیرایه

... گرچه نقاشی‌های استاد محمد پیرحیاتی(مونس) هنوز آن گونه که باید و شاید شناخته نشده‌اند ویکی از عمده ترین دلایلش نیز به شخصیت و منش خود ایشان برمی‌گردد که همانا علاقه‌مندی‌اش به گمنام زندگی کردن بوده و هست آنچنان‌که پیش از این در این باب سروده‌اند:

« چون‌که هوس نام نداریم، بدانید                                     از هر قفس دانه ‌پُری زود گذشتیم»

 شاید اگر نخستین بار استاد فرزانه دکتر حبیب‌الله درخشانی* نبودند که پرده از اسرار نقاشی‌های استاد مونس بردارند کماکان بسیاری از نکات برجسته‌ی این نقاشی‌ها در پرده‌ای از ساحت گمنامی ایشان نیز، سیر می‌نمودند. آری جناب‌ آقای دکتر حبیب الله درخشانی به شکل تخصصی و استادانه حداقل در ایران به معرفی نقاشی‌های استاد پرداخته و هرگز از یاد نمی‌برم در واکنش ایشان به نقاشی‌های استاد مونس چه عبارتی بیان نمودند:«... با نقاشی‌های بکر و تازه‌ای آشنا می‌شویم ». استاد درخشانی  بزرگوارانه آنچه را که در توان داشتند برای معرفی این آثار در طبق اخلاص نهاده که بخشی از نظرات کارشناسانه‌اشان را با اقتباسی آزاد در ذیل این سطور اینجانب- زهره پیرحیاتی- به عهده می‌گیرد.

استاد درخشانی در فرازی از نظرات خود آورده‌اند: «نقاشی‌های محمد پیرحیاتی به دور از شیوه‌ها و روش‌های موجود در نقاشی، راهی فردی را برگزیده است. در حقیقت آن‌ها بازتاب عواطف و اندیشه‌های نقاشی‌است که می‌خواهد فراتر از معیارهای نقاشی در معنای متداول لفظ برود، گویی بر آن است که از خود برآید و از خویشتن به در شود و از حرف و گفت وصوت فراتر رود و تعبیر زیبای مولوی: حرف و گفت و صوت را برهم زند تا که بی این هر سه با تو دم زند». استاد درخشانی در همین راستا به این نقاشی‌ها نام بامسمّای «نقاشی‌های بی‌پیرایه» داده‌اند. ایشان در ادامه می‌گویند:«نقاشی‌های محمد پیرحیاتی از یک درون‌بینی خبر می‌دهند و پروای اراده‌ای که به تعبیر نیچه، اراده‌ی معطوف به حقیقت است، را دارند؛ طریقی که کار وی را رازآمیز و بسیار نمادین کرده است. او برکنار از تجارب‌های دیگر نقاشان و سبک‌ها، در خلوت خود، در تجربه‌ی زیستی نقاش استوارند.» .

همان‌طور که می‌بینیم استاد درخشانی با نگاه تخصصی خود نه تنها به بازنمایی نقاشی‌ها بلکه به بازنمایی اندیشه و تفکر پشت آن‌ها که جهان‌بینی استاد محمد پیرحیاتی است اشاره‌هایی درست و بجا می‌نماید.براین‌پایه استاد درخشانی در بخشی دیگر می‌گویند:«... در نگاره‌های به شدت نمادین محمد پیرحیاتی(مونس) رویارویی هستی‌شناسانه‌ای وجود دارد که به طرح مسأله «افق‌های مشترک» در نقاشی‌هایش نیز بیننده را دعوت می‌نماید.»

نکته‌ی حائز اهمیت در رویکرد استاد درخشانی به نقاشی‌های استاد محمد پیرحیاتی(مونس) در این است که ایشان به اشکال گوناگون و از منظر متفاوت به نقاشی‌ها مراجعه نموده و آن‌ها را بازخوانی و بازنمایی می‌نماید و به همین‌خاطر در ادامه می‌گویند:«... در اینجا فرصت پرداختن به تحلیل تک‌تک ترکیب‌ها نیست و آن خود کاری بزرگ است ولی این نوع گرایشِ نقاشی در کارهای ایشان خبر از نقاشی‌های بدوی، قومی، قبیله‌ای، باستانی به‌ویژه نقاشی‌های پیشرفته سیلک، ایلامی- شوش-، جیرفت و حاشیه‌ی هلیل رود، هنر مفرغ کاری لرستانی، هنر گنجینه سیحون، هنر نمادین و نقش‌مایه‌های هخامنشی و حتی سده‌های میانه‌ی ایران در مکتب‌های هرات و تبریز و اصفهان و نقش‌مایه‌های آن‌ها و از آن سو تا نقش‌‌مایه‌های سرخپوستان نسبت داد. همان‌طور که می‌دانیم در نقاشی‌های مدرن و پسامدرن غرب نیز این نقاشی‌های آغازینی و بدوی تأثیر شگرفی نهاده است.»

اگر اندکی موشکافانه به رویکرد استاد درخشانی به نقاشی‌ها توجه نماییم درمی‌یابیم که نه تنها به سبک نقاشی استاد محمد پیرحیاتی(مونس) اشاره‌های ریشه دار اساطیری، فرهنگی، جغرافیایی در ایران زمین می‌نمایند بلکه در عین آشکارگی و بازنمایی‌های این نقاشی‌ها چه زیبا و استادانه به ریشه هنر در سرزمین کهنسال‌ا‌مان ایران زمین اشاره‌هایی تأمل‌برانگیز می‌نمایند تا از یاد نبریم صاحب چه گنجینه و ذخائر اساطیری، ادبی، فرهنگی، هنری، علمی و... هستیم و پاسداری از این گنج عظیم با آشنایی و شناخت آن‌ها به دست می‌آید که به اندازه‌ی کافی مسولیت‌پذیری ما را نیز در قبال آن‌ها به رخ می‌کشد. 

*  شایان ذکر است دکتر حبیب الله درخشانی استاد دانشگاه می باشد که در ایتالیا تحصیلات خود را در زمینه تاریخ و هنر به پایان برده‌ است. ایشان نه تنها هنرمند و نقاش می باشند بلکه دارای مقالات گوناگونی در زمینه هنر بوده که در ایران به چاپ رسیده است.

برای ادامه‌ی نظرات دکتر حبیب‌الله درخشانی می‌توانید به کتاب«سرّ مدوّر» (مجموعه نقاشی های محمد پیرحیاتی (مونس‌) به بخش «نظرات اساتید، رسانه و...» تحت عنوان«نقاشی‌های بی پیرایه» در همین سایت مراجعه نمایید.

زهره‌ پیرحیاتی( روان‌شناس)

تقدیم به مونس جان ، استاد محمد پیرحیاتی(مونس)